IEC 60870-5-104
Laatst bijgewerkt op 15 april 2026
IEC 60870-5-104 is het protocol dat veel gebruikt wordt in energie- en infrastructuurnetwerken voor telecontrole en SCADA. In dit artikel leggen we uit wat IEC 104 precies doet, welke kenmerken belangrijk zijn en hoe Remote Engineer dit protocol toepast.
Wat is IEC 60870-5-104
IEC 60870-5-104 (kort: IEC 104) is de Ethernet/TCP/IP-uitbreiding van het oudere seriële IEC 60870-5-101 protocol. Het is specifiek ontworpen voor telecontrole en telemetrie. Het zorgt voor realtime uitwisseling van meetwaarden, statusinformatie en bediencommando’s tussen control centers (de client) en veldapparatuur zoals RTU’s en IED’s (de servers).
Wie communiceert er met wie
In een standaardopstelling zijn de rollen verdeeld tussen de client (centrale SCADA) en de server (RTU of IED). De client initieert sessies en polls, terwijl servers ook spontane meldingen kunnen sturen bij belangrijke gebeurtenissen. IEC 104 werkt over standaard TCP/IP-netwerken en maakt doorgaans gebruik van poort 2404.
Onze toepassing
Remote past het IEC 60870-5-104 protocol toe door onze routers, zoals de ServiceGate of SmartController, in te zetten als een server binnen het netwerk. In deze configuratie kan de client de router commando’s sturen, waarbij de router deze berichten ontvangt en direct afhandelt.
Bent je specifiek op zoek naar de hardware-implementatie? Lees dan ons uitgebreide artikel over de IEC 60870-5-104 remote toegang oplossing.
Een waardevolle toevoeging aan deze oplossing is dat onze hardware als server ook in staat is om spontane meldingen te versturen bij specifieke gebeurtenissen of statusveranderingen. Hierdoor kan de client direct op de hoogte worden gesteld van veranderingen in het veld, zonder dat er continu gewacht hoeft te worden op de volgende poll-cyclus.
Dit biedt diverse mogelijkheden voor lokale besturing en data-uitwisseling:
- Directe I/O-aansturing: De router kan de GPIO-poorten of seriële interfaces gebruiken om fysieke waarden uit te lezen of aan te sturen op basis van de IEC 104-instructies.
- Protocolconversie: Wij kunnen het IEC 104-protocol lokaal vertalen naar een Modbus-server. Dit maakt het mogelijk om op een eenvoudige manier data te lezen of te schrijven vanuit andere industriële systemen die van origine geen IEC 104 ondersteunen.
Op deze wijze dient onze hardware als een flexibele en veilige brug tussen het traditionele IEC 104-protocol en jouw moderne installaties.
Belangrijkste kenmerken van IEC 104
- Gebaseerd op TCP/IP: Communicatielijnen lopen over IP, wat lange afstanden en moderne netwerkarchitecturen mogelijk maakt.
- Client-Server structuur: De centrale SCADA fungeert als client; RTU’s/IED’s fungeren als server die reageren maar ook spontaan berichten kunnen sturen.
- Gestandaardiseerde informatieobjecten: Data wordt uitgewisseld als Information Objects met ASDU- en IOA-adressering (ASDU-adressen en IOA).
- Real-time & gebeurtenisgestuurd: Ondersteunt periodieke polling en spontane meldingen voor snelle rapportage.
- Betrouwbare transmissie: Volgnummering, bevestigingen en hertransmissies maken communicatie robuust, ook bij instabiele netwerken.
- Specifiek voor energie : IEC 104 is afgestemd op netbeheer, stationsautomatisering en kritieke infrastructuren.
Technische termen die je moet kennen
Belangrijke termen zijn ASDU (Application Service Data Unit), IOA (Information Object Address), Information Object, Common Address en tijdstempels (tijdstempels via NTP of protocol). Voor transport zie je vaak TCP/IP en de bekende poort 2404.
Ondersteunde apparaten en toepassingen
IEC 104 vind je terug op verschillende apparaten en in verschillende systemen. Hieronder een overzicht:
| Toepassing / apparaat | Beschrijving |
|---|---|
| RTU’s (Remote Terminal Units) | Apparaten in onderstations die meetwaarden, statusinformatie en commando’s uitwisselen met de centrale. |
| IED’s (Intelligent Electronic Devices) | Slimme beveiligings- en meetapparaten die IEC 104 native ondersteunen. |
| SCADA-systemen | Centrale systemen die functioneren als client en data ontvangen, verwerken en bedienopdrachten sturen. |
| Gateway’s / Protocolconverters | Apparaten die bijvoorbeeld Modbus of IEC 101 omzetten naar IEC 104 voor IP-communicatie. |
| Netwerkcomponenten in energie-installaties | Schakelstations, meetunits en beveiligingsrelais die IEC 104 spreken voor directe SCADA-koppeling. |
Instellen van een IEC 104-omgeving
Bij het opzetten let je op netwerk, adressering, tijdsynchroon en beveiliging. Hieronder de praktische stappen die je altijd controleert:
1. Netwerkverbinding
IEC 104 gebruikt poort 2404 over TCP/IP. De client maakt verbinding met de server; zorg dat firewalls verkeer op poort 2404 toestaan en dat routing correct is ingesteld.
2. Adressering configureren
Ieder apparaat krijgt een uniek Common Address en elk datapunt heeft een Information Object Address (IOA). Controleer dat ASDU-adressen en IOA’s uit veldapparatuur exact overeenkomen met de SCADA-configuratie.
3. Richting en spontane meldingen
De client initieert de sessie, maar servers kunnen ook spontane meldingen sturen bij storingen of statuswijzigingen. Stel bufferlengtes en instellingen voor spontane verzending zorgvuldig in.
4. Tijdinstellingen en synchronisatie
IEC 104 ondersteunt tijdstempels. Gebruik NTP of protocolgebaseerde synchronisatie, zodat gebeurtenissen correct chronologisch worden vastgelegd.
5. Beveiliging en segmentatie
De oorspronkelijke standaard heeft geen ingebouwde encryptie. Voor moderne netwerken zet je cybersecurity maatregelen in zoals VPN, firewalls en netwerksegmentatie. Overweeg ook IEC 62351 voor versleuteling en authenticatie.
Omdat security bij dit protocol vaak een onderschat probleem is, hebben we een diepte-analyse geschreven over IEC 60870-5-104 beveiliging.
6. Testen en monitoring
Na configuratie test je de verbinding met SCADA-software of speciale IEC 104-testtools. Controleer ASDU- en IOA-adressering, bevestigingsmechanismen en of berichten binnen verwachte tijd aankomen. Voor centrale dataopslag en loggen kun je ook kijken naar oplossingen voor remote access and datalogging om rapportage en historiek centraal te houden.
Is de verbinding stabiel? Lees dan onze gids over hoe je vervolgens de IEC 60870-5-104 data kunt uitlezen en visualiseren in dashboards.
Praktische tips en valkuilen
– Controleer altijd of poort 2404 geopend is in zowel netwerk- als host-firewalls.
– Let op overlappingen in ASDU/IOA-adressen bij meerdere RTU’s.
– Test spontane meldingen met realistische foutscenario’s.
– Gebruik NTP en controleer tijdstempels na zomer/wintertijd-wissel.
Waar IEC 104 vooral wordt gebruikt
IEC 104 zie je vooral in hoog- en middenspanningsstations, onderstations, waterkrachtcentrales en SCADA-omgevingen van nutsbedrijven. Steeds vaker wordt het ook toegepast in infrastructuurprojecten zoals tunnels, bruggen en waterbeheerinstallaties.
Samenvattend
IEC 60870-5-104 combineert de robuuste dataopbouw van het klassieke IEC 101 met de moderne voordelen van TCP/IP-transport. Het is een essentieel protocol voor kritieke infrastructuur dankzij het gebruik van gestandaardiseerde objecten (ASDU/IOA) en de ondersteuning voor zowel polling als spontane meldingen.
Remote tilt deze standaard naar een hoger niveau door de router als een intelligente server in het netwerk te plaatsen. Hiermee dient onze hardware niet alleen als communicatiekanaal, maar als een actieve brug die directe I/O-aansturing en lokale protocolconversie naar Modbus mogelijk maakt. Door zorgvuldige configuratie van de client-server relatie, tijdstempels en gelaagde beveiliging (zoals VPN en firewalls), treedt Remote Engineer op als de schakel naar een toekomstbestendige en veilige IEC 104-omgeving.
Op zoek naar deze specifieke of soortgelijke oplossing? Neem dan contact met ons op voor een toelichting of het opzetten van een gezamenlijke testfase.
